Trektelling 19 september 2026

Vogelktrektelling op de kijkheuvel naaast de Sterrenwacht in Lattrop foto Wim Wijering

Een gekookt eitje gaat er 's morgens goed in foto Marcel Grunder

Onze eerste najaarstelling vond dit jaar plaats op 19 september j.l.  Zoals al ruim 20 jaar gebruikelijk, werd er geteld vanaf de kijkheuvel in het Beneden-Dinkeldal, direct naast de Sterrenwacht in Lattrop. Aan deze telling namen aanvankelijk 4 leden van onze Vereniging deel, te weten: Jan Nijmeijer, Henk Schepers, Marcel Grunder en Wim Wijering. Tijdens de telling kwam good old Johan Groote Punt de gelederen ook nog eens anderhalf uur versterken.

Gestart werd er vanaf 07.00 uur met een temperatuur van 14 °C.  Een mooie zonsopkomst zat er i.v.m. zware bewolking, die een groot deel van de ochtend aanhield, deze keer niet in. Dat hebben we wel eens anders meegemaakt. Er werd geteld tot 12.00 uur, waarbij de temperatuur uiteindelijk opliep tot 19 °C.

Good old Johan bracht nog warme gekookte eitjes mee foto Wim Wijering

De inwendige mens kwam tijdens de telling niets tekort. Voor koffie, thee, fruit, blokjes kaas en zelfs een gekookt eitje werd gezorgd. Het noteren van de soorten en de aantallen gebeurde beurtelings.

Matige treklust bij de boerenzwaluw foto Wim Wijering

De weergoden waren ons op deze dag allesbehalve goed gezind. Er waaide een straffe wind en halverwege de ochtend viel zelfs een spat regen. Het bleef echter overwegend droog. De temperatuur en de overige weersinvloeden zorgden jammer genoeg nauwelijks voor enige vogeltrek. Net als de afgelopen twee jaar was de treklust onder onze gevleugelde vrienden (met uitzondering van de boerenzwaluw en in mindere mate de tjiftjaf) dan ook behoorlijk laag.

In totaal werden op deze eerste teldag helaas slechts 812 vogels geteld, verdeeld over 34 soorten. Een jaar eerder werden er in een vergelijkbare periode (3e weekend van september) nog 1988 vogels geteld, verdeeld over 46 soorten. In 2024 ging het om 1036 vogels, verdeeld over 44 soorten. Feit is dat het aantal vogels en ook het aantal soorten de laatste jaren ver achterblijft bij de trekresultaten in eerdere jaren.

Ter illustratie hebben we de gegevens er eens bij gezocht van 21 september 2013, oftewel 13 jaar geleden, eveneens van 07.00 – 12.00 uur. Toen bleef de teller steken op maar liefst 2519 vogels, verdeeld over 57 soorten. Wat een enorm verschil met 2026! Natuurlijk is het ene teljaar het andere niet, maar we kunnen er niet omheen dat er gaandeweg in onze natuur wat aan het veranderen is. Daar zal vooral de opwarming van de aarde ongetwijfeld mee te maken hebben.

Een grote groep houtduiven zwierf in de buurt rond foto Wim Wijering

Gewoontegetrouw waren bekende soorten als houtduif, boerenzwaluw en kauw weer in de voorste gelederen te vinden. Houtduif en kauw zwierven vooral in de buurt rond, vermoedelijk niet ver van de slaapplaatsen. Ook leek het er op dat de trek van de boerenzwaluw - mede vanwege de tegenwind en de temperatuur – nog maar mondjesmaat is begonnen. In het eerste uur telden we er 87. Dat aantal liep gaandeweg op tot 139 overvliegende vogels. Als we de gegevens van 2013 erbij pakken dan zien we een enorm verschil. Toen trokken er in een breed front maar liefst 1387 boerenzwaluwen over de tellocatie. Dat aantal was destijds waarschijnlijk zelfs nog aan de lage kant. Deze keer werd er bovendien geen enkele huiszwaluw gesignaleerd. Dat waren er 13 jaar geleden nog 70.

Normaliter trekken er rond deze tijd ook flink wat spreeuwen over, maar deze keer bleef de teller reeds steken bij 21. In de 2 jaar hiervoor waren dat er respectievelijk 66 en 194. Dertien jaar geleden waren dat er nog veel meer, namelijk 469. Zo nu en dan vlogen er op de 19e maar enkele exemplaren van de spreeuw over. Het was sowieso aan alle kanten maar dunnetjes, Vaste waardes als grote zilverreiger, witte kwikstaart, grote bonte specht en grauwe gans waren deze keer in geen velden of wegen te bekennen. 

We kunnen ons nog herinneren dat er zeven jaar geleden nog sprake was van een ware gaaieninvasie. Van deze soort telden we er deze keer 15, maar dit aantal zal ongetwijfeld lager zijn geweest, omdat we ze regelmatig heen en weer zagen vliegen, kennelijk om eikels “te scoren”.  Dubbeltellingen van rondzwervende soorten als kauw, zwarte kraai en houtduif zullen ongetwijfeld ook hebben plaats gevonden. Dat was overduidelijk te merken aan het vlieggedrag dat geregeld alle kanten op ging. 

Torenvalk biddend bij tellocatie foto Marcel Grunder

Gaaien vlogen regelmatig heen en weer foto Wim Wijering

De roofvogels lieten ons dit jaar danig in de steek. Geteld werden slechts 7 buizerds, die zich ook nog eens in de buurt ophielden. Verder waren alleen torenvalk (4) en sperwer (2) van de partij. Tevergeefs werd het firmament afgespeurd naar soorten als rode wouw, bruine kiekendief, havik, boomvalk, wespendief en visarend. Van roofvogeltrek was dan ook geen sprake. Dat hebben we op deze locatie wel eens anders meegemaakt

De begroeiing langs de Gekanaliseerde Dinkel zorgde als te doen gebruikelijk weer voor het nodige determinatievertier. Het spotten en fotograferen van kleine zangers is een leuke tijdopvulling, tenminste als het minder druk is in de lucht. Nochtans vielen dit keer de aantallen behoorlijk tegen. In 2024 trokken er maar liefst 64 tjiftjafs,31 staartmezen, 28 koolmezen en 19 pimpelmezen aan ons gezichtsveld voorbij. In 2025 bleef het bij 26 tjiftjaffen, 27 pimpelmezen, 26 koolmezen, 2 goudhaantjes en 1 zwartkop. Dit jaar moesten we het helaas doen met slechts 23 tjiftjaffen (die nog regelmatig zongen), 17 koolmezen, 12 pimpelmezen, 1 glanskop en 1 staartmees.  Door de dichte begroeiing, wat nodig (bij)gesnoeid zou moeten worden, zullen er ongetwijfeld een stuk of wat meer aan ons gezichtsveld zijn ontglipt.

Sommige tjiftjaffen zongen nog foto Marcel Grunder

Een deelnemer van de vrijwillige snoeigroep van de IVN Losser / Oldenzaal kwam tijdens de telling trouwens nog even buurten en vertelde dat zij tot februari 2025 de kijkheuvel hadden onderhouden. Dit onder de vlag van Natuurmonumenten, die het beheer voert over het Beneden Dinkeldal. Door een conflict met een leidinggevende van deze landschapsbeheerder werden de diensten van deze vrijwilligers stopgezet. Hoe zonde is dat! De groep gaat overigens elders onverdroten voort met landschapsonderhoud, zoals die ochtend bij de naastgelegen Sterrenwacht.      

Boomklever, roodborst, heggenmus en winterkoning waren uiteraard wel aanwezig, maar dat zijn hoegenaamd geen trekvogels. De spechten lieten zich op de telochtend niet zien, noch horen. Slechts eenmaal gaf een groene specht blijk van zijn aanwezigheid. Ook de lijsterachtigen gaven niet thuis. We moesten het doen met 5 merels en slechts 1 enkele zanglijster. De grote lijster liet zich al helemaal niet zien en voor koperwiek en kramsvogel is het nog te vroeg. Droevig was het ook gesteld met de vinkachtigen. Slechts 3 groenlingen en 8 vinken vielen ons ten deel.

De aanwezigheid van water in de buurt levert doorgaans best wat (leuke) soorten op. Ook dat had een stuk beter gekund. We telden in totaal 76 invallende en overvliegende wilde eenden, waartoe 1 wintertaling. Verder noteerden we 3 aalscholvers (3 eenlingen) en een gezinnetje knobbelzwaan (ouderpaar met 4 jongen). De aan weerszijden begroeide gekanaliseerde Dinkel was verder goed voor 2 meerkoeten en 1 waterhoen. Waardes als ijsvogel, dodaars en fuut gaven dit keer niet thuis.

De begroeide gekanaliseerde Dinkel foto Wim Wijering

Ouderpaar met 4 jonge knobbelzwanen foto Wim Wijering

Uiteraard was er ook oog voor de overige fauna. Vanaf de kijkheuvel zagen we steeds hoornaren richting Sterrenwacht vliegen. Kennelijk konden ze de drang naar de rijpe druiven daar, niet weerstaan. Ook noteerden we bont zandoogje, zwartsprietdikkopje en kleine vuurvlinder. 

1Ook de Kleine vuurvlinder liet zich zien foto Wim Wijering

Een van de hoornaren, die zich ger egeld liet zien foto Wim Wijering

Onderstaand het overzicht van de waargenomen soorten, de tijdvakken en de aantallen op 19 september j.l. 

Ter vergelijking voegen we ook de “scorelijst” van 21 september 2013 toe. Kijk vooral eens naar de grote verschillen.

Top 10​

Ook altijd leuk is het opstellen van de top 10. Ter vergelijking ziet u de resultaten van zowel 2013 als van 2026. Ook hier weer ziet u grote verschillen.

De wilde eend eindigde noto bene op plek 4 in de top 10. foto Wim Wijering

Tot slot:

Met een gezellig groepje tellers bij elkaar, voelde de dag bijna weer als een reünie. We zien elkaar immers niet elke dag. Het tellen van overtrekkende vogels met mensen die de natuur een warm hart toedragen, blijft dan ook een meer dan aantrekkelijke en gezellige aangelegenheid. Bij de eerstvolgende telling in oktober (deelname aan Eurobirdwatch) zullen de aantallen hopelijk een stuk hoger zijn. 

Samenstelling: Wim Wijering

Foto’s: Wim Wijering en Marcel Grunder