natuurkalender juni 2025

Juni 2025 is de boeken ingegaan als de op één na warmste junimaand sinds 1901! We kenden in deze maand maar liefst 12 zomerse dagen en 3 tropische dagen. Misschien weet u het nog; maar de laatste 3 dagen van juni was het soms niet te harden in de brandende zon. Waar mogelijk werd de schaduw opgezocht, de airco’s maakten overuren en de drank viel niet aan te slepen. 

Voor de fotografe viel er vooral op insectengebied viel veel te beleven. Ook aan de  vogels werd de nodige aandacht besteed. Zoals zo vaak moest wederom een keuze worden gemaakt uit een ruim aanbod. Vergeet daarom niet om ook een blik te werpen op de overige recente natuurfoto’s, die direct aan de natuurkalender gekoppeld zijn. 

Uit de wereld van de dag- en nachtvlinders laten we u een hele bijzondere vlinderserie zien van achtereenvolgens: groot avondrood, rozenblaadje, sint-Jacobsvlinder, kleine ijsvogelvlinder, grote- en kleine weerschijnvlinder, spiegeldikkopje, bruin blauwtje  en de uiterst zeldzame veenbesparelmoervlinder. Op vogelgebied hebben we deze keer ook niet de minste soorten. Wat te denken van: grijze wouw, patrijs, groene specht, grauwe vliegenvanger, ijsvogel, appelvink en spotvogel.

De flora komt tot uiting met soorten als: Kochs gentiaan, bergnagelkruid en blaassilene. Verder hebben we reekalfje, hazelworm, tengere grasjuffer, bloedweizwam, gebundeld netpluimpje en weideschorpioenvlieg op de gevoelige plaat vastgelegd.  
​ 
Wij hopen dat u ook deze keer onze foto’s weer weet te waarderen. Al onze foto’s kunt u vergroot bekijken door er simpelweg op te klikken. Wij wensen u als steeds veel kijk- en leesplezier toe en beginnen met een 7-tal vogelsoorten.

Grijze wouw 22-05-2025 Fleringen foto Johan Drop

Een rondje op een vroege zondagochtend in Fleringen langs de bekende weidevogelgebieden levert soms onverwachte soorten op. Het oog van de fotograaf viel namelijk op een ‘biddende’ roofvogel boven een graslandperceel. De vogel was kennelijk op jacht naar veldmuizen. Het beestje had ongeveer de grootte van een torenvalk, maar was blauwgrijs met zwart in de vleugels. De vogel werd met de kijker gevolgd en was overduidelijk aan het jagen; zwevend met opgeheven vleugels boven het grasland. Het was al snel duidelijk dat het niets anders kon zijn dan een Grijze wouw (Elanus caeruleus); een zeldzame doortrekker voor Nederlandse begrippen. Met een beetje fotografengeluk werd waargenomen dat de wouw een dikke veldmuis wist te verschalken om die vervolgens op een weidepaal op te peuzelen. De opname had wat dichterbij gekund, ware het niet dat de aandacht voor deze zeldzame waarneming groter was dan voor het talud van de naastliggende beek. Het ging allemaal net goed, de auto schoot nog net niet de beek in, maar de hulp van een aanwonende boer met tractor bleek wel noodzakelijk.  

De volgende foto is van dezelfde fotograaf. Tijdens een controleronde langs de kerkuilkasten in Langeveen zag hij dit hennetje van een Patrijs (Perdix perdix) samen met haar partner lopen op een pas gemaaid grasland. Waarschijnlijk heeft dit vrouwtje gebroed in het gemaaide perceel en is het legsel verloren gegaan tijdens het maaien. In tegenstelling tot andere weidevogels beginnen patrijzen erg laat met nestelen. De eerste eieren worden niet in maart of april gelegd, maar pas begin mei. Daarnaast doen ze ook lang over het leggen, want met gemiddeld 15 eieren is de patrijs wereldwijd één van de vogels met de grootste broedsels. Het vrouwtje van de patrijs begint pas te broeden als het legsel compleet is. De broedduur is pakweg 25 dagen. Halverwege juni zitten er vaak nog veel op eieren. 

Patrijs ~ hennetje ~14-06-2025 Langeveen foto Johan Drop

Groene specht ~ man ~ 08-06-2025 Fleringen foto Johan Drop

Een paartje Grauwe Vliegenvangers (Muscicapa striata) had dit jaar besloten om bij één van de fotografen het nest onder de dakrand van het huis te maken. Dagenlang vlogen ze af en aan, druk bezig met het voeren van hun jongen. Vanuit het keukenraam kon bijgaand tafereeltje worden vastgelegd. Steeds weer opnieuw landde één van de vogels met voer op dezelfde tak, even uitrustend voordat hij of zij aan de volgende voedselronde begon. Zo zie je maar weer hoe belangrijk het is om de situatie van tevoren goed in je op te nemen en niet te snel foto’s te maken.

Het is een bekend gegeven dat Groene Spechten (Picus viridis) dol zijn op mieren. Die zoeken ze onder andere in graslanden of zoals hier in het gazon. Dat het hier een gazon met kunstgras betreft, maakt voor deze spechtensoort kennelijk niets uit. Het enige dat telt zijn mieren en of mierennesten. Die waren er in dit geval genoeg te vinden, althans langs de randen van het kunstgrasveld. Zelfs - zoals te zien op de foto - tijdens regenval, foerageren ze gewoon door. Groene spechten zijn eenvoudig te herkennen aan hun groene verenkleed, de zwart met rode koptekening en de typische, luide lachende roep. De rode vlek onder het oog maakt dat dit een mannetje is. Bij vrouwtjes is die zwart. 

Grauwe vliegenvanger ~ met voer ~ 09-06-2025 Albergen foto Rob Zonder

IJsvogel ~ man in duikvlucht ~ 17-06-2025 Oelemars Losser foto Leo Wijering

Bij deze duikende IJsvogel (Alcedo atthis), gemaakt bij de Oelemars in Losser, is dezelfde methodiek toegepast. Ook hier is het geduld, nog eens geduld, positioneren en wachten op het moment suprême. Maar dan heb je ook wat.  Wist u trouwens dat de familie van de ijsvogels in de wereld maar liefst 120 soorten omvat? Onze inheemse ‘IJsvogel’ is de enige die tot in noordelijk Europa voorkomt. De meeste andere soorten moet je zoeken in de tropen. Het zijn vrijwel allemaal typische viseters. Veel mensen kennen z’n naam wel, maar wat ze niet weten is dat die is afgeleid van het Duitse ‘Eisenvogel’, wat daar ijzervogel betekent. Dat slaat op de metaalachtige glans van het blauwe verenkleed. Het heeft dus niets met ijs te maken

Appelvinken (Coccothrastes coccothraustes) gedragen zich veelal heel onopvallend, hoog in de bomen. Daar doen ze zich vooral tegoed aan de “helikopterzaden” van de veldesdoorn, oftewel de Spaanse aak, maar ook de nootjes van de haagbeuk worden met graagte gegeten. Dit exemplaar (een vrouwtje) liet zich evenwel de bessen van het Amerikaanse krentenboompje goed smaken. Al dit voedsel is zowel olie- dan wel energierijk. Ook een juveniele vogel hield zich ten tijde van de opname in de directe omgeving op. Daaruit blijkt dat bij deze soort sprake moet zijn geweest van een geslaagd broedgeval in de buurt. Ook in dit geval is precies op het juiste moment afgedrukt.

Spotvogel 16-06-2025 Engbertsdijksvenen foto Marcel Grunder

Appelvink ~ foeragerend ~ 14-06-2025 Kanaal ZZ Albergen foto Marcel Grunder

De laatste vogelsoort, die deze keer aan bod komt, is de Spotvogel (Hippolais icterina). Deze soort behoort met recht tot de zangvogels, maar nog meer bij de imitators. Hij is namelijk in staat om maar liefst 35 andere soorten na te doen. De zang zit dan ook vol imitaties van andere vogels en wordt doorspekt met voor de soort kenmerkende, schelle tonen die steeds herhaald worden. Tot zo ver het geluid, want een spotvogel zien . . . . .  dat is een heel ander verhaal. De vogels zijn namelijk best schuw. Wil je deze voor de lens krijgen dan is juni misschien dan toch de beste maand.

De fotograaf van de volgende drie foto’s; een floraliefhebber pur sang, speelt graag in op de wat fellere kleuren in de natuur. Wat te denken van deze felblauwe Kochs gentiaan (Gentiana acaulis); een in Europa van nature voorkomende plant uit de gentiaanfamilie. De soort wordt ook wel stengel loze gentiaan genoemd. Deze vaste plant is groenblijvend en heeft een trompetvormige, blauwe bloem die verschijnt in het voor- en het najaar op een korte steel. De plant groeit vooral in de bergen als de Alpen, de Pyreneeën, de Cevennen en de Jura. De opname is dan ook niet in ons land gemaakt, maar in Karinthië. De kenmerkende groene vlekken in de kelk zijn op de foto goed te zien.

Bergnagelkruid 10-06-2025 Karinthië foto Gerard Benerink

Kochs Gentiaan 10-06-2025 Karinthie foto Gerard Benerink

Eveneens in Karinthië kon door dezelfde fotograaf dit goudgele plantje: Bergnagelkruid (Geum montanum), op de gevoelige plaat worden vastgelegd. Ook deze soort komt in het wild niet voor in ons land. Zoals de naam al doet vermoeden moet je ‘m zoeken in de bergen van midden en zuidelijk Europa. Het is een vaste plant met dikke, uitbreidende wortelstokken, zacht behaarde donkergroene bladeren en komvormige bloemen. De rechtopstaande, knalgele bloemen zijn een kleurrijke toevoeging in aangelegde rotstuinen

Groot avondrood 29-06-2025 Buurtschap Mekkelhorst foto Gerard Benerink

Zijn 3e foto is die van nog zo’n kleurrijke soort, te weten: Groot Avondrood (Deilephila elpenor). Deze rozerode pijlstaartsoort, die vrij algemeen in ons land voorkomt, vliegt graag in de schemering. De rupsen van deze nachtvlindersoort zijn niet zelden in tuinen te vinden op fuchsia, kattenstaart en waterdrieblad. Ze worden olifantsrupsen genoemd. Ze zijn namelijk zo dik als een pink, halen met gemak een lengte van 8 cm en zijn voorzien van een soort slurfje. In ons land komt naast deze soort ook Klein Avondrood (Deilephila porcellus) voor. Deze is beduidend kleiner dan z’n grotere broer. Het beestje is eveneens rozerood met daarnaast geelbruine vleugels en olijfgroene dwarslijnen.

Rozenblaadje 16-06-2025 Duivelshof de Lutte foto Leo Wijering

Een tikkeltje kleiner is de Sint-Jacobsvlinder (Tyria jacobaeae); een nachtvlinder uit de familie van de spinneruilen (onderfamilie beervlinders). De waardplant van deze roodzwarte soort is het giftige Jacobskruiskruid, waar nog wel eens wat over te doen is. De geelzwarte “zebrarupsen” van de vlinder slaan de gifstoffen uit deze plant op, waardoor ze later als vlinder oneetbaar zijn. Deze dagactieve soort komt algemeen in ons land voor en is - zoals op de foto te zien - gemakkelijk te herkennen. De soort wordt vanwege de kleurtekening nogal eens verward met de sint-jansvlinder (Zygaena filipendulae). Beide soorten zijn evenwel geen familie van elkaar. De laatstgenoemde soort behoort namelijk tot de bloeddrupjes

Een volgende spinneruil heeft vanuit de wetenschap de naam Rozenblaadje (Miltochrista miniata) meegekregen. Door de combinatie van oranje met roze tinten is het één van de prachtigste nachtvlinders die je in ons land kunt aantreffen Met wat fantasie zou je er inderdaad een blaadje van een roos in kunnen zien. Opvallend is de bijzondere tekening op de vleugels, alsof iemand er een handtekening op heeft gezet. Vooral dit laatste maakt de soort onmiskenbaar. Het rozenblaadje komt vooral voor in bosrijke gebieden en kan lokaal algemeen zijn. Ook dit is - net als de vorige soort - een dagactieve nachtvlinder, die je vaak kunt vinden op bloeiend koninginnenkruid.  

Sint-jacobsvlinder 09-06-2025 Albergen foto Rob Zonder

Kleine ijsvogelvlinder 13-06-2025 Duivelshof de Lutte foto Leo Wijering

De overstap naar de dagvlinders is gauw gemaakt, te beginnen met de Kleine IJsvogelvlinder (Limenitis camilla). Deze soort was zeldzaam in ons land, maar is zich langzaam aan het herstellen. Van oudsher is Twente één van de bolwerken van deze uitgesproken bosvlinder, die zich het beste thuis voelt in gevarieerde bossen met zowel donkere, vochtige, beschaduwde als zonnige delen. Vaak tref je ze aan op bloeiende braamstruiken, terwijl de rupsen zijn aangewezen op kamperfoelie. De zwartbruin gekleurde kleine ijsvogelvlinder is goed herkenbaar aan de brede witte band op de bovenkant van de vleugels. Omdat ze veel vliegen in een doornige omgeving, is het lastig een puntgaaf exemplaar op de gevoelige plaat vastgelegd te krijgen. Bij dit exemplaar is bewust gekozen voor een zijaanzichtfoto. Best mooi, toch

Eén van de mooiste vlinders in ons land is onbetwist de Grote Weerschijnvlinder (Apatura iris). De soort staat te boek als ernstig bedreigd, maar is gek genoeg bezig aan een opmars. Vooral in onze contreien (Noordoost Twente) wordt de soort gelukkig nog regelmatig gezien. De laatste tijd worden er zelfs veel waargenomen en gefotografeerd. Ook van deze soort is een zijaanzichtopname gemaakt, waarbij jammer genoeg de blauwe iriserende kleuren op de bovenvleugels niet te zien zijn. Normaliter leven grote weerschijnvlinders hoog in de bomen en voeden zich met honingdauw en sap van bloedende bomen. Met name de mannetjes komen bij tijd en wijle evenwel naar de grond om te “drinken” van kadavers, van uitwerpselen en soms van bezwete mensen. 

Kleine weerschijnvlinder ~ zijaanzicht ~ 28-06-2025 Geuldal Zuid van Epen foto Jaimey Wilbers

Grote weerschijnvlinder ~ zijaanzicht ~ 29-06-2025 Wiekermeden Rossum foto Marcel Grunder

Om het kleinere broertje; de Kleine weerschijnvlinder (Apatura ilia), te zien en te fotograferen moet je naar Zuid-Limburg. Daar vliegen ze gelukkig nog, zij het in zeer klein aantal. De soort leeft eveneens hoog in de bomen. Ze komen naar beneden om te drinken van o.a. rottend materiaal, mest en overrijpe vruchten. De mannetjes kun je lokken met oude stinkende kaas. Op de dag waarop deze foto (wederom een zijaanzichtopname) is gemaakt, was het warm weer. Enkele bezwete vlinderaars hebben een tijdlang met blote armen op een gladde ijzeren leuning zitten te wachten om deze zeldzame soort te spotten. Ze hadden kennelijk te weinig geduld, want meteen nadat ze vertrokken waren, zat dit exemplaar op één van hun achtergelaten zweetplekken!

De jongste natuurfotograaf in onze gelederen, die momenteel bos- en natuurbeheer studeert in Wageningen, heeft niet alleen met het nodige geduld de vorige foto kunnen maken, maar is ook verantwoordelijk voor de afgebeelde en nog zeldzamere Veenbesparelmoervlinder (Boloria aquilonaris), die hij in Midden-Drenthe met de camera wist te verschalken. De locatie wordt uiteraard niet bekend gemaakt, omdat deze extreem zeldzame soort in ons land op het punt staat om uit te sterven. Met twee natuurvrienden meer (dezelfde natuurinteresse) is het hen uiteindelijk gelukt om deze topsoort voor de lens te krijgen.

Spiegeldikkopje 26-06-2025 Groote Peel Ospel foto Jaimey Wilbers

Veenbesparelmoervlinder 14-06-2025 Midden Drenthe foto Jaimey Wilbers

Wel niet zo zeldzaam als de vorige soort, maar ook het Spiegeldikkopje (Heteropterus morpheus) is een meer dan kwetsbare soort, omdat er maar enkele vindplaatsen in ons land te vinden zijn. Eén daarvan is de Groote Peel waar de eerste exemplaren zeer recentelijk weer te zien waren. Het spiegeldikkopje is opvallend klein, vliegt veel en valt onmiddellijk op door de spiegelvormige vlekjes op de ondervleugels. Ze te zien krijgen is één, maar mooi op de foto krijgen is twee. Dat lijkt bij deze foto aardig te zijn gelukt. Alle kenmerken zijn dan ook goed te zien.

Een stuk dichter bij huis; namelijk in Saasveld komt ter afsluiting van deze geweldige vlinderserie ook nog het Bruin Blauwtje (Aricia agestis) aan bod. Het was verrassend om deze vrij schaarse landelijke soort in onze eigen regio te mogen begroeten. Recent heeft deze vlinder zich wat meer uitgebreid in ons land. Alleen in de drie noordelijke provincies komt hij nauwelijks voor. Het is een vrij honkvaste soort, die veel gelijkenis vertoont met het vrouwtje van het veel algemenere Icarusblauwtje (Polyommatus icarus). Bij het bruin blauwtje is evenwel nooit enige blauwe bestuiving te zien. Bovendien zijn de oranje vlekken aan de randen van de vleugels duidelijker en groter.

Tengere grasjuffer ~ vooraanzicht ~ 18-06-2025 Peddemorsplas Weerselo foto Wim Wijering

Bruin blauwtje 28-06-20205 Dulder Saasveld foto Wim Wijering

Bij ondiepe plassen, zoals in dit geval de Peddemorsplas in Weerselo, kun je zo maar een Tengere Grasjuffer (Ischnura pumilio) tegen het lijf lopen. Juffers gedragen zich doorgaans redelijk rustig. Ook vliegen ze niet ver van je weg. Je kunt er dan ook vaak dichtbij in de buurt komen. Dat maakt ze voor een fotograaf een aantrekkelijk object. Normaliter probeer je insecten in z’n geheel scherp op de foto te krijgen. De zitpositie van deze grasjuffer nodigde evenwel uit om er voor de verandering eens een frontale kopfoto van te maken. Aan de vorm van de ogen kun je juffers goed onderscheiden van echte libellen. De ogen van juffers zijn gevormd als een halve bol en zitten aan de zijkant van de kop. Ze raken elkaar niet, de ogen van echte libellen wel. Achteraf bezien is het best wel een grappige foto geworden. Dat is wat macrofotografie zo mooi maakt

In ons land komen 5 soorten schorpioenvliegen voor.  Dat zijn naast de Gewone -, de Roodkop-, de Duitse -, de Berg - ook de hier afgebeelde Weideschorpioenvlieg (Panorpa vulgaris). De onderlinge verschillen zijn gering. Die moet je voornamelijk zoeken in de vleugeltekening en dan nog is het lastig. De vliegtijd van de schorpioenvliegen is meestal tussen mei en september. De naamgeving is afgeleid van het opgekrulde achterlijf van de mannetjes, die aan dat van een schorpioen doet denken. De benaming is sowieso vreemd, omdat het geen vliegen zijn, laat staan familie van schorpioenen. Op de foto is een vrouwtje afgebeeld, die mooi gepositioneerd op de fraaie bloem van de bolderik zit.

Bloedweizwam of Gewone Boomwrat 06-06-2025 omgeving Lochem foto Fons Wijering

Weideschorpioenvlieg ~ vrouw op bolderik ~ 26-06-2025 Noord Deurningen foto Wim Wijering

We switchen nu naar een tweetal myxomyceten, die weliswaar slijmzwammen worden genoemd, maar geen verwantschap hebben met paddenstoelen. Ze lijken hier voor alle duidelijkheid wel op. We starten allereerst met de Bloedweizwam (Lycogala epidendrum), die ook wel Gewone Boomwrat wordt genoemd. Aanvankelijk zijn de vruchtlichamen van deze slijmzwam zacht, licht roze en veelal rond. Bij deze exemplaren klopt dat roze en ook dat ronde, maar is wrattige nog meer te zien. Op de foto lijken ze groot, maar in werkelijkheid zijn ze niet veel groter dan 1 cm. Het is een zeer algemene soort, die niet alleen qua kleur, maar ook qua vorm zeer variabel kan zijn. Je treft ze dus aan in allerlei verschijningsvormen. De natuur maakt zo haar eigen creaties. 

In de wereld van de myxomyceten zijn de zogeheten netpluimpjes lastig te determineren. Een drietal verwante soorten lijkt veel tot vrij veel op elkaar. We hebben in dit geval echter vrijwel zeker te maken met het Gebundeld Netpluimpje (Stemonitis fusca). Deze soort verkleurt tijdens het rijpingsproces in enkele uren tijd van wit middels lilapaars naar bruin. Het valt bijna niet af te knipogen. Ze zijn bovendien klein; zo’n 6 mm tot 20 mm hoog en ook nog eens vrij zeldzaam. Vindt ze maar eens. De soorten, die er veel op lijken zijn respectievelijk het Bruin Netpluimpje (Stemonitis virginiensis) en het Roodbruin Netpluimpje (Stemonitis axifera). Bij alle drie soorten zou microscopische controle nodig zijn geweest. Op de achtergrond van de foto is een liggende berkenstam te zien

Hazelworm 03-06-2025 omgeving Lochem foto Fons Wijering

Gebundeld netpluimpje 15-06-2025 omgeving Lochem foto Fons Wijering

Zit je rustig te genieten van het watertje voor je, verschijnt in je ooghoek zo maar een Hazelworm (Anguis fragilis) die vanuit het water de kant opkruipt; of beter gezegd glijdt. Het zijn namelijk pootloze hagedissen, die op het eerste gezicht veel weg hebben van slangen. Hazelwormen kunnen weliswaar zwemmen, maar er zijn in Nederland - voor zover bekend - geen waarnemingen bekend van dieren die vrijwillig het water in en uitgingen. Een best bijzondere waarneming derhalve van deze in ons land vrij sporadische verschijning. Net als alle andere hagedissen heeft ook deze soort het vermogen om bij dreigend gevaar de staart af te werpen. 

Na even de regenbuien afgewacht te hebben liep onze nieuwste fotograaf in de gelederen vroeg in de ochtend het natuurgebied Engbersdijksvenen binnen. Al snel viel het oog op een reegeit in het veld, waarna niet veel later ook twee reekalfjes (Capreolus capreolus) uit de dekking tevoorschijn kwamen. Dankzij de gunstige windrichting hadden ze de fotograaf niet opgemerkt en lieten ze zich even van dichtbij bewonderen. Het maken van een foto bleek niet eenvoudig. Door onder andere het hoge gras waren de kalfjes grotendeels aan het zicht onttrokken. Maar ook in dit geval weer, als je althans wat geduld kunt opbrengen, lukte het toch om er één op de gevoelige plaat vastgelegd te krijgen

Blaassilene ~ close-up ~ 18-06-2025 Peddemorsplas Weerselo foto Wim Wijering

Reekalfje 15-06-2025 Engbertsdijksvenen foto Rob Zonder

We sluiten deze natuurkalendersessie af met een sfeerbeeld van Blaassilene (Silene vulgaris). Het is een plantensoort, die in ons land redelijk zeldzaam is. Je kunt ze vinden in een tamelijk voedselrijke en vochtige omgeving, met een voorkeur voor een kalkrijke bodem. Het is een vaste, inheemse plant, die 20 – 50 cm, hoog kan worden met opvallende bloemen. Die zien eruit als “opgeblazen” bleke kelken met witte kroonbladen. De kleur van de kelk kan variëren van witachtig tot roodbruin. De gladde, blauwgroene en lancetvormige blaadjes zijn eetbaar, evenals de bloemen. De bestuiving en bevruchting van blaassilene vindt plaats door hommels. Dat was het weer. We zijn benieuwd wat de maand juli ons gaat brengen.

Samenstelling: Wim Wijering     E-mail: [email protected]     Tel. 06.46202123 
​
De foto’s zijn dit keer van: Leo, Fons en Wim Wijering, Jaimey Wilbers, Johan Drop, Gerard Benerink, Marcel Grunder en Rob Zonder.

Er zijn deze maand nog veel meer natuurfoto’s gemaakt. Klik daarvoor op “Foto's juni 2025” of surf eenvoudigweg naar de rubriek: “Recente foto's”.